Slalom z klimatem miał miejsce podczas konferencji TAK – Transformacja Adaptacja Klimat będącej spotkaniem społeczności Climate Leadership. W ramach slalomu z klimatem uczestnicy przechodzili kolejno przez 9 stacji dotykającymi różnych wyzwań. Zmiany następowały co 10 minut.
Jakie rozwiązania wspierają adaptację do zmiany klimatu?
Eksperci, w trakcie konferencji Climate Leadership organizowanej przez UNEP/GRID-Warszawa oraz interaktywnej formuły „Slalom z klimatem”, wskazali na zestaw praktycznych rozwiązań wspierających adaptację do zmiany klimatu. Ich wspólnym mianownikiem było jedno założenie: adaptacja jest systemem decyzji – od poziomu zarządu, przez operacje, aż po lokalne ekosystemy.
EDUKACJA I GOVERNANCE
Adaptacja zaczyna się nie od technologii, ale od ludzi i procesów decyzyjnych. Organizacje, które skutecznie reagują na ryzyka klimatyczne, traktują je jako element zarządzania – a nie komunikacji czy CSR. Kluczowe jest włączenie wiedzy klimatycznej w codzienne operacje, systemy motywacyjne i odpowiedzialność prawną.
Najważniejsze działania:
- odpowiedzialność karno-administracyjna za decyzje środowiskowe,
- akcje wewnętrzne i programy edukacyjne w organizacjach,
- symulacje, konkursy i „gry decyzyjne” dla pracowników,
- współodpowiedzialność za KPI (np. klimatyczne w systemach premiowych),
- dialog i podział zadań nadprogramowych,
- wsparcie i weryfikacja partnerów w łańcuchu wartości,
- współpraca z NGO,
- nauka poprzez „żywe laboratoria”,
- komunikacja oparta na faktach (PR bez greenwashingu),
- powszechny dostęp do rzetelnych informacji (radio/TV, platformy cyfrowe),
- holistyczne podejście do edukacji i governance,
- obowiązkowe szkolenia klimatyczne dla kadry zarządzającej (zarządy, rady nadzorcze),
- integracja ryzyk klimatycznych z systemem ERM (Enterprise Risk Management),
- mechanizmy whistleblowing dla naruszeń środowiskowych,
- włączenie kryteriów ESG do procesów zakupowych i wyboru dostawców.
TECHNOLOGIE
Technologie adaptacyjne powinny zmieniać sposób działania organizacji z reaktywnego na predykcyjny. Kluczowe jest wdrażanie narzędzi i ich integracja z danymi, planowaniem i zarządzaniem ryzykiem. Firmy, które budują przewagę, wykorzystują technologię do symulowania scenariuszy i podejmowania decyzji przed wystąpieniem zdarzeń.
Najważniejsze kierunki:
- zintegrowane systemy zarządzania danymi,
- analizy przestrzenne,
- dywersyfikacja łańcuchów dostaw,
- systemy wczesnego ostrzegania,
- stress-testy klimatyczne i plany działania kryzysowego,
- indywidualne modele klimatyczne dla organizacji,
- LLM-y jako „agenci klimatyczni” wspierający decyzje,
- OZE powiązane z planowaniem przestrzennym,
- magazyny energii,
- GOZ (w tym zawracanie wody i surowców),
- optymalizacja procesów i zużycia zasobów,
- zwiększanie odporności infrastruktury (np. masa termiczna),
- CCS (carbon capture and storage),
- współdzielenie zasobów i powierzchni,
- cyfrowe bliźniaki (digital twins) miast i infrastruktury do symulacji ryzyk klimatycznych,
- projektowanie „climate-resilient” w budownictwie i infrastrukturze,
- systemy zarządzania wodą w czasie rzeczywistym (smart water systems),
- lokalne mikrosieci energetyczne (microgrids) zwiększające odporność operacyjną.
FINANSOWANIE
Bez odpowiednich mechanizmów finansowych adaptacja pozostaje reaktywna i nieplanowana. Kluczowe jest powiązanie kapitału z efektami – tak, aby działania adaptacyjne były elementem przewagi konkurencyjnej i dostępu do finansowania.
Najważniejsze mechanizmy:
- premie za osiąganie celów klimatycznych,
- powiązanie prestiżu (np. ESG) z dostępem do partnerów biznesowych,
- analiza ryzyk klimatycznych w wycenie inwestycji,
- rozwój instrumentów typu SLL/GSS+,
- analiza i rozwój produktów ubezpieczeniowych,
- regulacje premiujące „green investments”,
- kredyty z częściowym umorzeniem za osiąganie KPI,
- dopłaty uzależnione od efektu (performance-based),
- konkursy i granty,
- zwiększenie opłat środowiskowych wraz z transparentnym ich wykorzystaniem,
- strategie zabezpieczające przed wzrostem cen (shorts),
- wspieranie samowystarczalnych społeczności,
- obowiązkowe uwzględnianie ryzyk klimatycznych w decyzjach kredytowych (climate risk pricing),
- zielone zamówienia publiczne jako mechanizm skalowania rynku,
- fundusze adaptacyjne na poziomie lokalnym (miasta, regiony),
- mechanizmy blended finance łączące środki publiczne i prywatne.
NATURE-BASED SOLUTIONS
Rozwiązania oparte na przyrodzie należą do najbardziej efektywnych kosztowo i jednocześnie niedoszacowanych narzędzi adaptacyjnych. Ich przewaga polega na tym, że jednocześnie rozwiązują wiele problemów – od retencji wody po poprawę jakości życia.
Najważniejsze działania:
- wzmacnianie retencji wody,
- rozszczelnianie gruntów,
- zacienianie powierzchni (np. miejskich),
- ochrona i odbudowa drzewostanu,
- korytarze ekologiczne,
- mikrolasy i parki kieszonkowe,
- stabilizacja gruntów roślinnością,
- nieregulowanie rzek i ochrona ich naturalnych brzegów,
- mozaikowa struktura terenów rolnych,
- kompostowanie i bio-GOZ,
- stosowanie rodzimych gatunków roślin,
- odpowiedzialne projektowanie nasadzeń,
- działania pro-ptasie i pro-habitatowe,
- renaturyzacja rzek i terenów podmokłych jako ochrona przed suszą i powodzią,
- zielono-niebieska infrastruktura w miastach (systemowe podejście, nie punktowe działania),
- usługi ekosystemowe jako element wyceny inwestycji,
- zakaz zabudowy terenów kluczowych dla retencji i przewietrzania miast.
Najważniejszy wniosek z dyskusji był spójny - adaptacja wydarzy się tylko wtedy, gdy połączone zostaną: decyzje zarządcze, dane, finansowanie i ekosystemy.
