Nie czekając na krajowe regulacje, niektóre miasta przejęły inicjatywę w budowaniu zrównoważonych przestrzeni. Boston, Szanghaj i Singapur pokazują, że skuteczna strategia łączy jasne wytyczne, egzekwowanie standardów i edukację branżową. Kraje ASEAN działają oddolnie, kulturowo adaptując działania do lokalnych realiów, co prowadzi do realnych redukcji emisji. Mogą więc one stanowić inspirację dla Polski.
Boston – od dobrowolności do obowiązkowej neutralności
Budynki w Bostonie odpowiadają za 71%1 emisji miejskich. Od 2007 r. duże inwestycje (powyżej 50 tys. ft2) były projektowane według standardów LEED. Początkowo certyfikacja była dobrowolna – kluczowe było budowanie świadomości wśród deweloperów.
W 2025 r. Boston zaostrzył Article 37 poprzez Zoning Climate Change Review (ZCCR)2 i zaczął wymagać neutralności węglowej dla nowych budynków oraz pełnej oceny cyklu życia budynku (LCA).
BERDO (Building Emissions Reduction and Disclosure Ordinance, od 2019 r., rozszerzone w 2023 r.3) konsekwentnie wymusza dekarbonizację – właściciele budynków powyżej 250 000 ft² (23 200 m²) raportują emisje w każdym roku, a brak corocznej redukcji uruchamia kary4.
Szanghaj – normy, monitoring i innowacje
Raport Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA)5 z 2021 r. dotyczący Chin to kompleksowa analiza pokazująca, w jaki sposób kraj odpowiadający za około 30% globalnych emisji CO₂ może osiągnąć neutralność klimatyczną do 2060 r. Szanghaj stał się jednym z kluczowych ośrodków wdrożeniowych tej strategii poprzez model określany jako „1+1+N”, który przekłada cele narodowe na konkretne mechanizmy miejskie i sektorowe.
Założenia „1+1+N” są praktyczną realizacją chińskiej strategii tzw. podwójnej karbonizacji: osiągnięcia szczytu emisji przed 2030 r., a następnie ich systematycznej redukcji aż do neutralności węglowej rozumianej jako pełne zbilansowanie emisji pochłanianiem naturalnym lub technologicznym. Struktura planu obejmuje dokument strategiczny, plan wdrożeniowy i plany sektorowe dla kluczowych branż6.
Singapur – długofalowa integracja edukacji i gospodarki
Singapur od 2005 r. tworzy Green Mark Scheme obejmujący ponad połowę powierzchni miasta. Ten standard stał się fundamentem dla Singapore Green Building Masterplan (SGBMP) „80-80-80” z 2021 r., który zakłada, że do 2030 r. 80% powierzchni będzie zielone, 80% nowych budynków osiągnie standard Super Low Energy (zużywając poniżej 25 kWh/m2/rok), a najlepsze obiekty poprawią efektywność o 80% względem 2005 r7.
Mandatory Energy Improvement (MEI) to nowy reżim wprowadzany w Singapurze w ramach budowy niskoemisyjnego sektora budowlanego. Dotyczy on istniejących budynków o dużej intensywności zużycia energii i powierzchni co najmniej 5000 m2. Zgodnie z SGBMP właściciele muszą przeprowadzić audyt i wdrożyć plan redukcji zużycia energii o co najmniej 10%, wykonywany przez uprawnionych profesjonalistów. Firmy emitujące powyżej 25 000 t CO2e podlegają podatkowi węglowemu, obecnie 25 dol. singapurskich za t CO2e, z którego wpływy wspierają redukcję emisji8.
ASEAN – kontrapunkt kulturowy
W krajach ASEAN (Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej) edukacja i inicjatywy społeczne pełnią kluczową rolę w transformacji środowiskowej, uzupełniając – a nie zastępując – regulacje. W Tajlandii trwają prace nad Climate Change Act9, który ma wprowadzić m.in. krajowy system handlu emisjami (ETS) oraz ramy raportowania emisji. Równolegle kraj rozwija edukację klimatyczną, dzięki czemu przenosi te nawyki do lokalnych społeczności10.
W Wietnamie kluczowym narzędziem budowania świadomości są programy edukacyjne, w tym ASEAN Eco-Schools, które angażują uczniów i nauczycieli w praktyczne działania środowiskowe, takie jak redukcja odpadów czy ograniczanie plastiku. Pomaga to kształtować dobre nawyki wśród lokalnych społeczności11.
Dlaczego i jak działać?
Zestawienie tych przykładów pokazuje wyraźną ewolucję podejść do transformacji sektora budowlanego. Boston i Szanghaj przeszły drogę od symbolicznych narzędzi i certyfikacji do egzekwowalnych norm opartych na obowiązkowym raportowaniu oraz cyfrowym monitoringu. Singapur zintegrował regulacje, edukację i mechanizmy rynkowe w jednym, długofalowym modelu rozwoju, natomiast kraje ASEAN wskazują, że kulturowo osadzona edukacja i działania oddolne mogą skutecznie wzmacniać cele klimatyczne nawet przy ograniczonym reżimie sankcyjnym. W praktyce nie są to konkurencyjne ścieżki, lecz uzupełniające się modele, które przy właściwym dopasowaniu do kontekstu instytucjonalnego i społecznego prowadzą do trwałych redukcji emisji, obserwowanych w wielu miastach na poziomie kilkudziesięciu procent w perspektywie kilkunastu lat. Kluczowe jest połączenie jasnego celu z konkretnymi mechanizmami realizacji.
1 City of Boston, Mayor’s Office. (2025). Mayor Michelle Wu Announces Passage of Groundbreaking Net Zero Carbon Zoning. https://www.boston.gov/news/mayor-michelle-wu-announces-passage-groundbreaking-net-zero-carbon-zoning.
2 Kiefer, M.J., Linhart, D. (2025). Boston Accelerates Net Zero Carbon. https://natlawreview.com/article/boston-accelerates-net-zero-carbon.
3 Prantil, C. (2023). BERDO 2.0: Boston’s Drive Toward Decarbonization. https://copelandbec.com/2023/12/26/boston-berdo-2.
4 Jaycox, T. (2025). Understanding BERDO: What Boston Building Owners Need to Know. https://www.hillmannconsulting.com/berdo-compliance-boston-building-owners-guide/
5 IEA. (2021). An energy sector roadmap to carbon neutrality in China. https://www.iea.org/reports/an-energy-sector-roadmap-to-carbon-neutrality-in-china.
6 City of Shanghai. (2025). Shanghai's efforts in climate action. https://english.shanghai.gov.cn/en-SustainabilityESG/20231222/78269af54bba4f5e84023153ae572f2d.html.
7 Building and Construction Authority, Singapore. (b.d.). Green Building Masterplans. https://www1.bca.gov.sg/buildsg/sustainability/green-building-masterplans.
8 Ministry of Finance, Singapore. (2025). Green Budgeting in Singapore: A Progress Update. https://isomer-user-content.by.gov.sg/153/ade9c11d-66fa-4733-bc7f-b71b6f33009a/green-budgeting-occasional-paper-(january-2025).pdf.
9 Thai Times. (2026). Thailand’s first Climate Change Act set to reshape emissions, business and adaptation Policy. https://thaitimes.com/thailand-s-first-climate-change-act-set-to-reshape-emissions-business-and-adaptation-policy.
10 OECD. (2025). OECD Economic Surveys: Thailand 2025. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/426b9bc0-en.
11 Ministry of Agriculture and Environment, Socialist Republic of Vietnam. (2025). Vietnam launches ASEAN Vietnam Eco-School Award 2025. https://en.mae.gov.vn/vietnam-launches-asean-vietnam-ecoschool-award-2025-8992.htm.
Program Climate Leadership jest działaniem realizowanym przez UNEP/GRID-Warszawa w odpowiedzi na rezolucję UNEP/EA.4/L.5, przyjętą podczas 4. sesji Zgromadzenia ONZ ds. Środowiska (UNEA-4).
Rezolucja ”Rozwiązanie Problemów Środowiskowych Poprzez Zrównoważone Praktyki Biznesowe” wezwała biznes do transformacyjnego wysiłku dla sprostania globalnym wyzwaniom środowiskowym i klimatycznym.